•OPDRACHT 9- etsen

 

Etsen is het oplossen van bepaalde gedeelten van een stuk metaal.
Om andere gedeelte onaangetast te laten, is het nodig dat we deze afdekken. Dit afdekken kan gedaan worden door gebruik te maken van een etslak (teerachtige lak) of door gedeelte af te plakken met pick-up letters of zelfplakkend vinyl.
Voordat we een van deze afdeklagen aanbrengen moeten we er voor zorgen dat het metaal geen putten en krassen meer bevat.
Het oppervlak moet strak en eventueel hoogglans gepolijst zijn.
Alleen op een volkomen droge en vetvrije plaat houdt de deklaag.
Wanneer we gebruik maken van etslak moet deze eerst droog zijn voordat we hierin onze tekening kunnen krassen met bijv. een stopnaald.
Na het inkrassen kunnen we het plaatje in het zuur leggen.

De sterkte van het etszuur bepaald de tijd, die nodig is om de lijnen en vlakken diep genoeg te etsen.
Afhankelijk van de sterkte van het zuur nemen we naar een aantal minuten (± 10-15 min) met een plastic tang het plaatje uit het etszuur.
Spoelen dit onder de kraan af en voelen met een speld of de lijnen en vlakken de gewenste diepte hebben bereikt.
De sterkte van het etszuur neemt af, naarmate er meer in geëtst wordt.

In plaats van het inkrassen van de deklaag is het ook mogelijk om de etslak op te brengen met een penseel. Hierbij blijf de tekening hoog liggen, bij het inkrassen ligt deze verdiept.
Als we het werkstuk uit het etsbad hebben gehaald en de diepte naar wens is, kunnen we de etslak verwijderen met een doekje gedrenkt in terpentijn.
Hierna kunnen we het oppoetsen met koperpoets.
Polijsten op de machine kunnen we beter niet doen, omdat hierdoor de scherpte van het geëtste verloren gaat.
Het hoogliggende gedeelte gaat nu glanzen terwijl het geëtste gedeelte mat blijft.

 


ETSBADEN:
-Goud -koningswater: 1dl. salpeterzuur -4dl zoutzuur
+beetje water
-Zilver 1dl. salpeterzuur -3-8 dl. water
-Koper +legeringen 1dl. salpeterzuur -3 dl.water
of ijzerchloride 1-1
-Staal 1dl. salpeterzuur -6dl. water
of ijzerchloride 1-1

Wanneer je koper, of een van zijn legeringen, of staal wilt etsen en je hebt een heel fijne lijn, dan kan je dit beter doen in ijzerchloride, omdat ijzerchloride alleen in de diepte etst.
Salpeterzuur etst zowel in de diepte als in de breedte, waardoor het fijne karakter van een lijn verloren kan gaan.
Verhoogd men de concentratie van het etszuur, dan werkt het wel sneller, maar door de warmte-ontwikkeling die er tijdens het etsproces ontstaat is het mogelijk dat de etslak of de opgeplakte letters en vinyl loslaten.
Een ander nadeel is, dat de afbeelding zijn kantigheid en scherpte door het snelle etsen verliest.

OPDRACHT
-Neem drie plaatjes onedel metaal van 40x40mm. en experimenteer hierop met verschillende manieren van afdekken.
-Maak een werkstuk (keuze vrij) met de ets-techniek.

Wanneer je dit gaat etsen is het aan te raden om een proefplaat te maken op dezelfde manier als het werkstuk, hierin boor je een gaatje van 2mm waardoor je een stukje aluminium draad steekt.
Het proefplaatje en het werkstuk gaan nu samen in het etstbad na 10 a 15min. nemen we het proefplaatje aan het aluminium draadje uit het etsbad en controleren of de lijn de gewenste diepte heeft.
Is dit het geval, dan kunnen we ons werkstuk uit het etsbad halen en schoonmaken.(Is dit niet het geval dan hangen we het proefplaatje weer terug in het etsbad)

opdracht-9 Ben Wisman edelsmeden Kumulus